Cedrus (Sedir)

Untitled Document

Sedirler bitki dünyasının en görkemli örneklerinden biri olarak bilinir. Çamgiller (Pinaceae) familyasından olan sedir iğne yapraklı, yapraklarını dökmeyen 4 türü bulunan herdemyeşil ağaçlardır. türüdür. Kuzey Afrika, Asya Kıbrıs ve ülkemizde doğal olarak yetişen Sedir ağaçları harikularide gösterişli ve aranan süs ağaçlarıdır.

Gençlik yıllarında piramidal olan sedir yaşlandıkça yayvan ve hoş bir görüntü oluşturur. Yaprakları 2-3 cm uzunlukta üçgen kesitlidir. Tomurcuk çok küçük olup, az sayıda pullarla örtülüdür. İğne yapraklar genellikle üç köşeli, yatay kesitlerinde bitişik iki adet reçine kanalı bulunmaktadır. Yapraklar sık demet halinde bulunurlar. İğne yapraklar dökülmeden ağaç üzerinde 3-6 yıl kalırlar.

Bir evcikli çiçekler yalnız olarak terminal halde bulunurlar. Erkek çiçekler silindirik yapıda olup 5 cm uzunluğunda, sarı renkli ve kısa sürgün üzerinde dik dururlar. Dişi çiçekler daha küçüktür. 1-1,5 cm, yeşilimsi renkte olup döllenme ilkbaharda oluşmaktadır.

Doğal ortamlarında 40-50 m.'ye kadar boylanabilir.

Tohumların büyük, üçgen biçiminde genişçe kanadı olup, tohumu tek yüzünden örtmüştür. Tohumların üzerlerinde bol sayıda reçine bezeleri vardır. Çenek sayıları 9-10'dur.

Sedirler aşırı güneşi sevmezler ancak ılıman bölgelerde tam güneş alan yerlere dikilirse iyi gelişme gösteririr ancak türleri arasında nemi istekleri bakımından farklılıklar vardır. Kumlu, killi, kireçli topraklarda yetişebilir. Yetiştirilmeleri tohum, aşı ve çelikle olur. Küçük bahçeler için önerilmeyen sedirler geniş alanlar için çok gösterişli bir görüntü oluşturur. Bodur kültivarları dar alanlar için uygundur. Kapta yetiştirilirse bodur kalır.

Oldukça sert ve dayanıklı kerestesi olduğu için mobilya yapımında kullanılır.Odunlarında reçine kanalı yoktur.

Bilimsel Sınıflandırma
Alem
Plantae (Bitkiler)
Bölüm
Pinophyta
(Açık tohumlular)
Sınıf
Pinopsida
Takım
Pinales
(İğne yapraklılar)
Familyalar

Pinaceae
(Çamgiller)

Cins

Cedrus
(Sedir)

Untitled Document

3.5-4 metre çap 30- 40 metre boy yapabilen himalaya sedirinin doğal yetişme alanı Batı Himalaya'lardır. Sedir türleri arasında en hızlı gelişim gösteren tür himalaya sediridir.

Piramidal bir gövdeye sahiptir. Dallar yatay olarak çıkar, yeni sürgünler ve tepe kısmı sarkık bir yapıya sahiptir.3-5 cm uzunluğundaki yaprakları aşağıya doğru sarkarak kendini diğer sedir türlerinden farklı kılar. Yaprakları açık mavi veya gri - yeşil renklidir.

Kozalakları 6-10 cm uzunluğundadır.

Bütün ılıman bölgelerde yetişebilir.Tam güneş alan ve asidik toprağı olan yerlere dikilmelidir. Himalaya sediri büyük bahçeler için tek başına harikularide görüntü oluşturur.

Birçok kültür formu mevcuttur

  • Cedrus Deodora cv(kültivar) -Aurea, yaprakları sarı renklidir. Gelişmesi daha yavaş ve boyu daha kısadır.
  • Cedrus Deodora cv(kültivar) -Argentea, yaprakları gümüşi - gri renklidir.
  • Cedrus Deodora cv(kültivar) -Pendula, dalları aşağıya doğru sarkık olan formdur. Boyu 3-4 metreye ulaşınca dalları aşağıya doğru sarkmaya başlar. Himalaya sediriyle aynı renktedir.
  • Cedrus Deodora cv(kültivar) -Robusta, himalaya sedirine göre daha güçlü dalları vardır.Uzun ibreleri ve daha maviye maviye çalan bir rengi vardır.
  • Cedrus Deodora cv(kültivar) -Nivea, kar beyazı iğne yaprakları vardır ve çalımsı forma sahiptir.

 

 

Bilimsel Sınıflandırma
Alem
Plantae (Bitkiler)
Bölüm
Pinophyta
(Açık tohumlular)
Sınıf
Pinopsida
Takım
Pinales
(İğne yapraklılar)
Familyalar

Pinaceae
(Çamgiller)

Cins

Cedrus
(Sedir)

Tür
Cedrus Deodora
(Himalaya Sediri)

Untitled Document

Doğal olarak Kıbrıs'ın Baf Dağları'nda yetişen Kıbrıs Sediri ülkemizde de doğal olarak yetişebilir. 15 metre kadar boylanabilir.

5-10 mm uzunluğundaki iğne yaprakları kalın, mavi - yeşil renklidir. Dalları yatay olarak çıkar. Kozalakları yumurta şeklinde ve 7-9 cm uzunluğundadır.

Lübnan sediriyle birçok benzerlik taşısada aslında çok farklı özellikleri vardır. Soğuğa ve donlara karşı duyarlıdır bu yüzden ılıman iklimi olan bölgelerde kullanılabilir.

Nisbi nemi yüksek olan yerlere dikilmelidir. Bol ışık isteği vardır. Zarif ve kendine has bir görünümü vardır.

Önemli kültür formu:

  • Cedrus Brevifoli cv(kültivar) -Compacta, bodur bir alt türdür, kaya bahçeleri için önerilir.

 

 

Bilimsel Sınıflandırma
Alem
Plantae (Bitkiler)
Bölüm
Pinophyta
(Açık tohumlular)
Sınıf
Pinopsida
Takım
Pinales
(İğne yapraklılar)
Familyalar

Pinaceae
(Çamgiller)

Cins

Cedrus
(Sedir)

Tür
Cedrus Brevifolia
(Kıbrıs Sediri)

Untitled Document

Doğal olarak Lübnan ve Toros'larda yetişmekte olan lübnan sediri toros sediri olarakta bilinir. Çamgiller (Pinacaeae) familyasından olan toros sediri toroslarda yaygın olarak bulunduklarından ve Lübnan'da sayısı oldukça azaldığından toros sediri isimi daha sık kullanılmaktadır. Ayrıca Katran ağacı olarak bilinen toros sediri Lübnan'ın bayrağında bulunur. 1000 yıl kadar yaşayabilen bu ağaçlar porsuk, çınar, meşe ve ardıç ağaçları ile beraber ülkemizin anıt ağaçları arasında yer almaktadır. Ülkemizde 1000 yaşında 2 metre çap ve 40 metre boyunda örnekleri vardır.

Genç dalları hafifçe yukarıdadır ancak yaşlı dalları yataydır. İğne yaprakları 1.5-3.5 cm koyu yeşil, sert, sivri ve oldukça batıcıdır.

Toprak ve hava bakımından fazla seçici değildir. Yaşlı ağaçların görkemli görünümü vardır bu yüzden büyük park ve bahçeler için uygundur.

Tohum, aşı ve çelikle üretimi yapılır. En iyi tohum atlas sedirinden elde edilir. Tohumları yağlı olduğundan dolayı uzun süre saklanamaz. Tohumları dinlendirme yapılmadan ekilmesi gerekir, ekmeden önce 10-12 saat suda bekletilirse daha iyi verim elde edilir. Mavi atlas sedirlerinden tohumlarının ekilmesiyle elde edilen fidanların hepsi mavi olmasada belirli oranda mavi fidanlar elde edilir. Tohumlar ilkbaharda ekilmelidir uygun şartlar sağlandıysa 15-20 günde çimlenme olur. Reçineli ağaç olduğu için ekilen çekilen tutması oldukça zordur. Çelikler sonbaharda ekilmelidir.

Birçok kültür formu mevcuttur. Mavi - yeşil, sarı - yeşil, gümüşi yapraklı olanları ve sarkık (pendula) dallı kültivarları mevcuttur. Kültür formlarının üretimi aşı ile mümkündür. Altlık olarak himalaya sediri kullanılabilir. Aşı yanaştırma veya yarma yöntemleriyle yapılabilir.

  • Cedrus Libani cv(kültivar) -Aurea, yaprakları sarı - yeşildir.
  • Cedrus Libani cv(kültivar) -Glauca, yaprakları mavi - yeşidir.
  • Cedrus Libani cv(kültivar) -Pyramidals, piramit çalı formlu olan bu kültürün güzel görüntüsü vardır.
  • Cedrus Libani cv(kültivar) - Pendula, sarkık dallı olan toros sediri olarak bilinir.
  • Cedrsu Libani cv(kültivar) - Nana, bodur toros sediridir.

 

 

Bilimsel Sınıflandırma
Alem
Plantae (Bitkiler)
Bölüm
Pinophyta
(Açık tohumlular)
Sınıf
Pinopsida
Takım
Pinales
(İğne yapraklılar)
Familyalar

Pinaceae
(Çamgiller)

Cins

Cedrus
(Sedir)

Tür
Cedrus Libani
(Toros, Lübnan Sediri)

Untitled Document

Doğal olarak Cezayir ve Fas'ın Atlas dağlarında yetişen Atlas Sediri Çamgiller (Pinacaea) familyasında yer alır. Anavatanı Afrika olan Atlas Sediri doğal ortamında 35-40 metre boylanır ve 2.5-3 metre çap yapar. Bahçe şartlarında ancak 20-30 metre boya ulaşabilir.

Gençken piramit şeklinde olan yer seviyesinden itibaren dallanma gösterir. Büyüdükçe piramit formunu kaybetmezler ancak gençken çok hızlı büyüyen atlas sedirleri yaşlandıkça büyüme hızları yavaşlar.

Dalları yukarı doğru büyür, yaşlı ağaçlar yatık dallı ve çok heybetli olurlar. 1.5-2.5 cm uzunluğundaki iğne yaprakları mavi - yeşil, gümüşi - gri veya nadiren açık ya da koyu yeşil renklidir.

Tüm sedirlerin en arsızı olan atlas sediri ışıklı ortamı sever, toprak sorunu yoktur. Çok hızlı büyürler. Alkali toprakları seven nadir kozalaklılardan biridir. Büyük park ve bahçeler için uygundur.

Dik kozalaklarının uç kısmı içeri doğru, kahverengi ve 5-8 cm uzunluğundadır. Tohum, aşı ve çelikle üretimi yapılır. Birçok kültür formu mevcuttur.

  • Cedrus Atlantica cv(kültivar) -Glauca, mavi atlas sediri gümüşi - mavi yaprakları ile diğer kültivarlardan ayrılır.20-25 metre boy 3-3.5 metre çap yaparlar. En kıymetli sedir kültür formunu oluşturur.
  • Cedrus Atlantica cv(kültivar) -Aurea, altuni sedir olarakda bilinir. 10-12 metre boy 1.5-2 metre çap yaparlar. Piramit yapısı gençken çok bozuktur. Yaprakları sarıdır.
  • Cedrus Atlantica cv(kültivar) -Argentea Fastigiata, piramit formlu olan bu kültürün yaprakları gümüşidir.
  • Cedrus Atlantica cv(kültivar) - Glauca Pendula, sarkık dallı olan mavi sedir olarak bilinir. Mavi iğne yaprakları ile Muhteşem bir görüntüsü vardır desteklenmezse yere doğru büyüme gösterir bazen yayılımı 15 m.'yi bulabilmektedir.
  • Cedrsu Atlantica cv(kültivar) - Nana, bodurdur ve koyu yeşil yaprakları bulunmaktadır.
  • Cedrus Atlantica cv(kültivar) - Glauca Pyramidals, özellikleri ve gereksinimleri mavi atlas sediriyle aynıdır tek farkı sütün biçiminde olan toplu yapısıdır. 15-20 metre boy 2.5-3 metre çap yaparlar.
  • Cedrus Atlantica cv(kültivar) - Pyramidals, mavi piramit sedirin aynısı fakat mavilik oranı daha yoğundur.

 

 

Bilimsel Sınıflandırma
Alem
Plantae (Bitkiler)
Bölüm
Pinophyta
(Açık tohumlular)
Sınıf
Pinopsida
Takım
Pinales
(İğne yapraklılar)
Familyalar

Pinaceae
(Çamgiller)

Cins

Cedrus
(Sedir)

Tür
Cedrus Atlantica
(Atlas Sediri)
İçeriği paylaş