Konu: Ahır Gübresi hakkında her şey

Ahır gübresi, büyük veya küçük baş hayvanların sıvı ve katı dışkılarının nitelikli bir altlıkla beraber alınıp, uygun bir ortamda üstü kapalı, sıvı kaybına müsaade etmeyen zeminde ıslatılarak tabakalar halinde sıkıştırılmasıyla olgunlaştırılmış gübredir. Ancak Türkiye nin hiçbir yerinde şartlarına ve bilimsel olgulara uygun gübre depolaması veya olgunlaştırılması yapılmamaktadır.

Çünkü ahırdaki hayvan sayısı ve buna bağlı olarak alınan dışkı miktarı yetersiz kalmaktadır.
Ahır gübrelerinin içerikleri itibarıyla kalite sıralamasında kanatlılar, küçük baş ve en son büyük baş hayvan(sığır) gübresi gelir. Ancak ne yazık ki ülkemizde de ahır gübresi denildiğinde sığır dışkısı akla gelir. Çünkü daha çok sayıda hayvan bulunur ve dışkısı da diğerlerininkinden daha fazladır.

Ülkemizde hayvan gübresi ;
[B]1. altlıksız alınır,
2. gübre çukurunda saklanmaz,
3. üzeri kapalı değildir ve sıkıştırması yapılmaz,
4. yağmur ve havalanmaya açıktır,
5. besin elementleri için koruyucu kullanılmaz,
6. genellikle küçük öbekler halinde ve eğimli toprak alanlarda biriktirilir,
7. olgunlaşmadan kullanılır veya satışla kullanıma sunulur,
8. dışkının depolanmasında hayvanın yaşı, cinsi ve yediği yemin kalitesi, altlığı dikkate alınmaz,
[/B]yani dışkı aslında gübre amaçlı değil yakıt amaçlı kullanımda önem arz eder. Çiftçide ahır gübresinin artık ahırdan alınan dışkının her hangi bir yere serpilmesiyle faydalı olmayacağının bilincindedir. Ancak yukarıda bahsedildiği gibi hayvan sayısı ve dışkı miktarı bu kullanımı sınırlamaktadır.

Bütün bunlar maalesef ahır gübresi kullanımında Türk çiftçisinin handigaplarıdır.
Ahır gübresinin çok ta yüksek olmayan içeriği hemen etki göstermez, 1. yıl içeriğin % 20’ si, 2. yıl ise % 10 ‘ u etki eder. Optimum şartlarda biriktirilmiş ve olgunlaştırılmış bir ahır gübresinin kuru maddesi % 25, organik maddesi % 20, alınabilir azotu % 0.16, fosforu % 0.25, potasyumu % 0.55 dir. Yukarıdaki 8 maddelik olumsuzluk ve yanlıştan dolayı bu içeriğin en az % 30’ u yıkanma ve amonyaklaşmayla kaybolur. Yani yeni değerler; azot % 0.048, fosfor % 0.075, potasyum % 0.165 olur. Bilimsel olarak bu içeriğin tamamıda hemen aktif değildir birinci yıl % 20 si aktiftir. Bu değerlerin % 20 si alınırsa çok komik beklide bu besin elementini almaya değmeyecek zaman ve para demektir.

Elbetteki ahır gübresinin toprak ve bitkiye biyolojik olarak faydalı etkisi vardır, ancak ideal alınan ve ideal şartlarda olgunlaştırılan, mümkünse küçük baş hayvan gübresi olması şartıyla. Yalnız buradaki kimyasal içerik literatüre göre zaten ideal bir ahır gübresi için verilmiştir.
Eğer tamamen anerob şartlarda oluşmuş bitkisel menşeili leonardit dediğimiz materyalle ahır gübresi karşılaştırılırsa aşağıdaki tablo ortaya çıkmaktadır

Ahır gübresinin yanmışı da yanmamışı da kokulu olacağı ve çürüme tamamlanıncaya kadar devam edeceği herkesçe malumdur. Diğer taraftan çevreci mantığıyla yeşil alanların çim veya örtü bitkileri içerisinde yabancı otların olmaması, kullanılan materyalin ağır metal içermemesi, hastalık ve parazit taşımaması arzu edilen ve aranan gerekliliktir. Bilimsel olarak ta çim alanlarına kullanılacak materyalin homojen görüntü ve boyutta olması, sulamayla içeriği devamlı sunması, koku yapmaması, toprağa karıştığında tohum yatağını bozacak boyutta olmaması, toprakta kaymak tabakası oluşturmaması, yarılma ve çatlamalara sebep olmaması yeşil alan tesisinde olmazsa olmazlardır.

[B]Zira bu alanlar çocukların ve diğer insanların eğlenme, dinlenme ve hissetme alanlarıdır. Bu nedenle yeşil alanlara peyzaji görüntü, bitkilerde aksamayan büyüme ve gelişme trendi, çevre ve insan sağlığı, zengin içerik ve devamlı bitki besleme için Dünyanın bildiği ve kullandığı organik materyal, organik gübre hammaddesi hatta kendisi organik gübre olarak kullanılan bitkisel LEONARDİT bahsedilen yönleri ve buharla sterilize edilmiş olması nedeniyle ahır gübresiyle kıyas kabul etmeyecek özellikte bir organik materyaldir.
[/B]
Alıntıdır...

selim_16´isimli üyeden alıntı [Sadece kayıtlı kullanıcılarımız bağlantıları görebilir. Kaydolmak içinburaya tıklayınız..]

Ahır gübresinin yanmışı da yanmamışı da kokulu olacağı ve çürüme tamamlanıncaya kadar devam edeceği herkesçe malumdur. Diğer taraftan çevreci mantığıyla yeşil alanların çim veya örtü bitkileri içerisinde yabancı otların olmaması, kullanılan materyalin ağır metal içermemesi, hastalık ve parazit taşımaması arzu edilen ve aranan gerekliliktir. Bilimsel olarak ta çim alanlarına kullanılacak materyalin homojen görüntü ve boyutta olması, sulamayla içeriği devamlı sunması, koku yapmaması, toprağa karıştığında tohum yatağını bozacak boyutta olmaması, toprakta kaymak tabakası oluşturmaması, yarılma ve çatlamalara sebep olmaması yeşil alan tesisinde olmazsa olmazlardır. Zira bu alanlar çocukların ve diğer insanların eğlenme, dinlenme ve hissetme alanlarıdır. Bu nedenle yeşil alanlara peyzaji görüntü, bitkilerde aksamayan büyüme ve gelişme trendi, çevre ve insan sağlığı, zengin içerik ve devamlı bitki besleme için Dünyanın bildiği ve kullandığı organik materyal, organik gübre hammaddesi hatta kendisi organik gübre olarak kullanılan bitkisel LEONARDİT bahsedilen yönleri ve buharla sterilize edilmiş olması nedeniyle ahır gübresiyle kıyas kabul etmeyecek özellikte bir organik materyaldir.

Çim alanlarda gübre yerine Leonardit kullanılabilir mi?

kumpinarı´isimli üyeden alıntı [Sadece kayıtlı kullanıcılarımız bağlantıları görebilir. Kaydolmak içinburaya tıklayınız..]

Çim alanlarda gübre yerine Leonardit kullanılabilir mi?

Sn Kumpınarı,tabiki Leonardit kullanılır ama içeriğinde tüm elementler olmadığı
için noksan iş yapılmılmış olur diye düşünüyorum Leonardit in faydaları saymakla bitmez ama yarım iş yapılmış olur reklam olurmu bilmiyorum ama
size denediğim ve memnun olduğum yavaş salınımlı bir çim gübresi tavsiye
edeceğim hatta Mavi Ladinlerdede kullanabilirsiniz. Floranid Permanent
16+7+15+2Mg0+9S+ME Basf componun ürünüdür [url]www.ilpaş.com[/url]

Teşekkür ederim İyi, kaliteli, doğru ve ekonomik ürün ve hizmetlerin reklamını yapmalıyız.

Sizin deneyiminizden geçenlerin bilhassa

[url=http://www.ilpas.com/urun.php?urun_no=24]Floranid Permanent - İLPAŞ - ENTEC gübreler, granül gübreler, tarım ilacı, bitki besleme ürünleri[/url]

Floranid özel olarak çim sahalar için tasarlanmış, yavaş salgılanan azot gübreleri yelpazesidir.

Pazarın lideri olan Floranid azot gübreleri çim sahalarla ilgili güncel talepler dikkate alınarak geliştirilmektedir.

selim bey yazınızı çok beğendim.size bir sorum olacaktı.ben istanbulda moda tasarımcılığı yapıyorum ve aynı zamanda da köyde amcamlar hayvancılık yapıyorlar.büyük baş hayvan dışkısından organik sıvı gübre yapmak istiyoruz. bu konuda ne gibi yardımlarınız konuyla ilgili açıklama ve tavsiyeleriniz olabilir.şimdiden ilginize teşekkür ederim

Ahır gübresi yağmurun altında kalınca, üzerine yağan yağmur sularının da içine işlemesi sonucu, içinden süzülerek çevresinde ki araba izinde birikmiş.

Bu suyun rengi tıpkı hazır ambalajlarda satılan deniz yosunu-humik asit renginde.

Bu gübre suyu nasıl kullanılır.?

Bidonlara alınca orada fermantasyon devam eder mi?

Hava alması gerekir mi?

Yalnız ahır gübresiyle ilgili başlık yok, burda ahır gübresiyle ilgili hususlarıda paylaşalım.

[B]AHIR GÜBRELERİ (HAYVAN GÜBRELERİ)
[/B]
Ahır ve kümes hayvanlarının katı ve sıvı dışkıları ile yataklık malzemenin karışımından elde edilen materyallere hayvan gübresi (çiftlik gübresi veya ahır gübresi) denilmektedir. Tamamı organik olduğu için mikroorganizmalar için iyi bir gelişme ortamı oluşturmaktadır. Genellikle tarımsal işletmelerin faaliyetleri sonucu açığa çıkan bu gübreler toprakların verimliliği için değerlendirilmesi gereken önemli kaynaklardır.

[B]FAYDALARI NELERDİR?
[/B]
Ahır gübreleri bitkilerin gelişimi için gerekli bitki besin maddelerini sağlar. Aynı zamanda toprağın yapısını tarıma uygun hale getirir. [B]Ahır gübreleri sadece bir bitki besin maddesi kaynağı olmayıp daha da önemlisi toprağın fiziksel, kimyasal ve biyolojik özelliklerini düzenleyen bir toprak düzenleyicisidir.[/B]

Ahır gübresinin toprağa verilmesi sonucu toprağın su tutma kapasitesi artar,geçirgenliği olumlu yönde etkilenir. Böylece ahır gübresi, suyun toprak yüzeyinden bağımsızca akmasına, buharlaşmasına ve tarıma elverişli toprakları taşıyıp götürmesine engel olur. Ahır gübreleri ile, toprakların tarlada tutulması erozyon tehlikesine karşı bir tedbir olarak düşünülmelidir.

[B]Ahır gübrelerinin uygulandığı topraklar daha kolay tava gelir ve işlenmesi kolaydır. Ayrıca ince yapılı killi toprakların parça bağlılığını gevşetir, hava boşluklarını arttırır ve toprağa bitki gelişimi için uygun bir yapı kazandırır. Kumlu yapıdaki topraklarda ise toprak parçacıklarının birbirine yapışmasını sağlar.[/B]

Ahır gübrelerinin [B]en önemli özelliklerinden biri de zengin mikroorganizma kaynağı olmasıdır.[/B] Toprakla karıştırılan ahır gübresi, topraktaki mikroorganizma sayısını ve etkinliğini arttırır.

[B]AHIR GÜBRELERİNİN BİLEŞİMİNİ ETKİLEYEN FAKTöRLER NELERDİR?
[/B]
Ahır gübrelerinin bileşiminde iki ana faktör etkilidir.

[B]• Hayvanların cinsi, yaşı ve beslenme durumları,

• Ahırın yapısı ile yataklık malzemenin cinsi
[/B]
Hayvan gübrelerinin içerdiği bitki besin maddeleri, elde edildikleri hayvanın cinsine, yaşına ve beslenme durumuna göre farklılıklar gösterir. [B]Genelde hayvanlar yedikleri besin maddelerinin ancak %45’inden yararlanabilirler. Yemde bulunan bitki besin maddelerinin yarısından fazlası dışkı ile ahır gübresine geçer. [/B]Ancak gelişme içerisinde olan genç hayvanların gübreleri azot, fosfor, potasyum ve kalsiyum gibi bitki maddeleri açısından, yaşlı hayvanlardan elde edilen gübrelere göre daha düşüktür. Çünkü genç hayvanlar, kemik ve kas yapılarını geliştirmek için besin maddeleri ile proteinlere daha fazla gerek duyarlar ve kullanırlar. Buna göre;

[B]HAYVAN CİNSİNE GöRE GÜBRE İÇERİĞİ DEĞİŞİR!
[/B]
Besin maddeleri bakımından kümes hayvanları gübreleri en zengin, sığır gübresi ise en fakirdir. At ve koyun gübreleri ise bunların arasında yer almaktadır. [B]Koyun ve tavuktan elde edilen ahır gübrelerinin besin maddesi kapsamı, sığır ve beygirden elde edilen gübrelere oranla daha yüksektir.[/B]

[B]HAYVANIN BESLENME DURUMU GÜBRE KALİTESİNİ ETKİLER !
[/B]
Hayvanlara verilen yemin miktarı ve kalitesi, o hayvanlardan elde edilen gübrenin bileşimini etki etmektedir. örneğin baklagil veya dane bitkileri gibi azot içeriği yüksek bitkilerle beslenen hayvanların gübresi azot bakımından zengindir. Yoğun yemlerle beslenen hayvanların gübresi azot ve fosfor bakımından zengin iken, kaba yemlerle beslenen hayvanların gübresi ise potasyum bakımından zengindir.

[B]AHIRIN YAPISI VE YATAKLIK MALZEME GÜBRE NİTELİĞİNİ ETKİLER!
[/B]
Ahırın yapısı ve yataklığın cinsi de gübrenin kalitesinde etkili faktörlerdir. Yataklık materyal gübrenin organik ve inorganik madde miktarını artırır, ayrıca taşınma ve toplanmasını kolaylaştırır, hayvanlar için de kuru ve sıcak bir ortam oluşturur. Yataklık malzemesi olarak ucuz ve su tutma kapasitesi yüksek olan sap, saman, turba toprağı, yaprak, testere talaşı, çeltik kavuzu ve toprak kullanılabilir. Hayvanların barındığı zeminin toprak veya çimento olması gübrenin besin içeriğinin muhafazası açısından önemlidir.

[B][U]AHIR GÜBRESİ NEDEN TOPRAĞA TAZE OLARAK VERİLMEZ?
[/U][/B]
• Taze gübre bazı hastalık etmenlerini ve zararlıları içerir.

• Bünyesinde yabancı ot tohumları bulunur ve uygulandıkları alanda yabancı ot artar.

• Ayrışmamış besinlerden bitkiler yararlanamaz.

• Ayrışma daha uzun sürer.

• Parçalanırken bitkiye zararlı toksik bileşikler oluşur.

• Taze gübrenin parçalanması sırasında topraktaki mevcut azot mikroorganizmalar tarafından tüketilir.

[B]AHIR GÜBRELERİNİN OLGUNLAŞTIRILMASI
[/B]
Taze olarak kullanımı çok sakıncalı olan hayvan gübrelerinin uygun şekilde olgunlaştırılması yani fermente edilerek yakılması gereklidir. Gübreyi olgunlaştırmanın en önemli aşaması bekletmedir. Gübrenin olgunlaşması için gereken bekletme süresi birkaç haftadan altı aya kadar değişebilmektedir. Çiftlik gübresine olgunlaştırma aşamasında, tonuna 7-8 kg P2O5 hesabı ile fosforlu gübre ilave edilecek olursa, çiftlik gübresinden meydana gelecek olan gaz şeklinde NH3 kaybı önlenirken, aynı zamanda çiftlik gübresinin fosforca zenginleşmesi sağlanmış olur.

Gübrelerin olgunlaştırılmasında gübre yığınının büyüklüğü ve yüksekliği önemlidir. İyi bir yanma olabilmesi için yığın yüksekliği 1,5 m'den yüksek olmamalıdır. Gübre olgunlaşmasında avlu gübresi olarak tabir edilen gübrelerin olgunlaştırılması esnasında yığının havalanması, sıcaklığı ve nemi çok önemli faktörlerdir. Kontrolsüz şartlarda olgunlaştırılan gübrelerde genellikle gübrenin hava ile teması fazla olacağından oksijenli şartlarda meydana gelen ve yığın içi sıcaklığın 60-650C’yi bulduğu “[B]sıcak[/B]” gübre denilen gübre elde edilir. Kontrollü şartlarda ise istenildiğinde sıcak, istenildiğinde soğuk ayrışma sağlanabilir. “[B]Soğuk[/B]” gübre elde edilmek istendiğinde, toplanan ahır gübresine su verilip sıkıştırılarak hava ile ilişkisi kesildikten sonra havasız şartlarda ayrışmaya bırakılarak olgunlaştırılır. Yığın içerisinde havasız koşullarda mikroorganizma faaliyeti ile gübre ısınır ve yanma işlemi çabuklaşır. Unutulmamalıdır ki iyi bir yanma olabilmesi için ortamda yeterli nemin bulunması gereklidir. Kuru bir gübrede yanma işlemi olmaz. Yığın içerisinde havalanma iyi sağlanırsa yanma işlemi çabuk olacaktır. Ama sıcaklığı önleyecek düzeyde fazla havalandırma yapılmamalıdır. Bu amaçla ara sıra gübre yığını aktarılıp karıştırılarak havalanması sağlanmalıdır. Gübrelerin olgunlaştırılmasında seçilen en uygun yol yukarıda da bahsedildiği gibi sıcak ve soğuk ayrışma türünü peş peşe uygulamaktır. Unutulmamalıdır ki sadece sıcak ayrışma fazlaca azot ve organik madde kaybına yol açar. Soğuk ayrışmada ise adı geçen kayıplar az olmakla beraber bu seferde gübrenin olgunlaşma süresi uzar. En uygun yol sıcak ayrışma ile ile başlanan işlemi gübre yığınını ıslatıp sıkıştırılarak soğuk ayrışma ile tamamlamaktır. Sıcak ve soğuk şartların karışımından elde edilen gübrelere de “serin” gübreler denir.

Elde edilen çiftlik gübrelerinin bileşimleri ve besin maddeleri içerikleri sabit değildir. Çeşitli iç ve dış faktörlerin etkisiyle çiftlik gübresi için belirli bir terkip vermek zordur. Bununla beraber genel olarak ifade etmek gerekirse ahır gübresinde[B][U] % 70-80 su, % 15-20 organik olmayan maddeler ile % 0.05 - 0.7 azot (N), % 0.2 - 0.3 fosfor (P2O5) ve % 0.4 - 0.6 potasyum (K2O) bulunmaktadır. Bunlara ilaveten ahır gübreleri küçümsenmeyecek miktarlarda kalsiyum, magnezyum, kükürt gibi besin maddeleri ve az miktarlarda da mangan, çinko, bakır, demir, bor ve molibden gibi iz elementler ihtiva etmektedir.[/U][/B]

Çiftlik gübrelerinin fazla bitki besin maddesi kayıpları ile karşılaşılmadan olgunlaştırılmasının sağlanması için dışkı ve yataklık karışımının depolandığı yerin zemininin sıvı kısmı koruyacak şekilde olmasına dikkat etmek gerekir. Ayrıca gübrenin yığın yapılacağı alan yağış ve rüzgar almayan ve dış etkenlerden iyi korunmuş bir yerde yapılmalıdır. İmkânlar ölçüsünde üzeri muhakkak kapatılmalıdır. Mümkün olduğu takdirde gübreyi gübre çukurları içerisinde olgunlaşmaya bırakmalıdır. Gübre çukurları kullanılmayacak ise gübrelerin olgunlaştırılmak üzere bekletildikleri alanların tabanlarının her iki taraftan ortaya doğru meyilli ve sıkıştırılmış toprak, taş veya betondan yapılmış düz ve geniş bir zemin şeklinde olması sağlanmalıdır. Ancak bu alanlarda toplanan gübrelerin düzensiz bir biçimde yığılmalarının önüne geçmek gerekir. Yığın sıcak ayrışmanın hızının azaltılması için zaman zaman sıkıştırılmalıdır eğer kuruduysa ıslatılmalıdır.

[B]AHIR GÜBRELERİNİN UYGULANMASI
[/B]
Çiftlik gübreleri tüm bitkiler ve tüm topraklar için rahatlıkla kullanılabilir. Çiftlik gübresinin toprağa verilme zamanı ile verilme şekli ve miktarını toprak özellikleri, bitki çeşidi, iklim, kullanılan kimyasal gübre çeşidi ve miktarı belirler.

İyi bir şekilde muhafaza edilerek olgunlaştırılan ahır gübresinden beklenen yararın sağlanması için gübrenin, zamanında ve usulüne uygun bir şekilde tarla veya bahçeye uygulanması gereklidir. Toprağa uygulanacak ahır gübresinden yüksek oranda yarar sağlanabilmesi için, gübrenin toprağa verileceği en uygun zaman ilkbahar veya sonbahardır. Fazla yağış alan bölgelerdeki hafif bünyeli topraklara ilkbaharda verilmelidir. Az yağış alan bölgelerde ağır bünyeli topraklara ise sonbaharda verilmesi yararlıdır. Gübre tarlaya serpildikten sonra en kısa zamanda pullukla veya diğer ekipmanlarla toprak altına gömülmelidir. Tarla yüzeyine serpilerek günlerce kapatılmadan bekletilen ahır gübresinden büyük miktarlarda besin maddesi kayıpları söz konusu olmaktadır. Bekletilmenin zorunlu olduğu durumlarda ise yığınlar halinde bekletmek, serili halda bekletmekten daha az zararlıdır.. Toprağa uygulanacak gübre miktarı yapılacak toprak analizlerine göre belirlenmelidir.

nariçi´isimli üyeden alıntı [Sadece kayıtlı kullanıcılarımız bağlantıları görebilir. Kaydolmak içinburaya tıklayınız..]

Ahır gübresi yağmurun altında kalınca, üzerine yağan yağmur sularının da içine işlemesi sonucu, içinden süzülerek çevresinde ki araba izinde birikmiş.

Bu suyun rengi tıpkı hazır ambalajlarda satılan deniz yosunu-humik asit renginde.

Bu gübre suyu nasıl kullanılır.?

Bidonlara alınca orada fermantasyon devam eder mi?

Hava alması gerekir mi?

Böyle bir bilgi okudum sorunuza cevap olmasada faydalı bilgi :

[I]Tekniğine uygun depolanmazsa, fayda yerine zarar getirir. Türkiye genelinde bu konu ihmal ediliyor. Doğu Anadolu’da yakacak olarak kullanılır. Batı’da iyi muhafaza edilmez. Etrafa saçılır. [I]Yağmur altında kalınca içinde bulunan çok kıymetli azot ve fosfor etrafa akar, koku yapar. [/I]Sivrisinek ve karasineklerin yaşaması için oldukça uygun ortam oluşur. Ayrıca azot, fosfor içeren kirli sular süzülerek toprağın alt katmanlarında birikmiş yeraltı sularına iner. Böyle sularda nitrat, fosfor yoğun şekildedir. Bu suları içiyoruz hatta evlerimizde kullanıyoruz. Yerüstü sularını bu amaçlarla kullanmak ise tehlikelidir. Bu tehlikeyi ortadan kaldırmak çok zor değil. Basit maliyetli bir gübrelik yapmak ve değerli maddeyi olgunlaştırıp toprağa atmak. Bahçeler, seralar, çayırlar, tüm bitkiler buna ihtiyaç duyarlar.[/I]

[B]Ahır gübresinin tarımdaki önemi
[/B]
[B]Ülkemiz topraklarının büyük bir bölümü organik madde bakımdan fakir veya yetersiz durumdadır.Özellikle, İç Anadolu Bölgesi topraklarının organik madde seviyeleri % 1’in altındadır.Tarım topraklarına çeşitli organik materyaller karıştırılarak organik madde düzeyleri artırılmaya çalışılmaktadır. Ahır gübresi bol miktarda bulunması ve uygulama kolaylığı sebebiyle bunların başında gelmektedir.[/B]

Ahır gübresi, büyük ve küçükbaş hayvanların sıvı ve katı dışkıları ile hayvanların altına serilen yataklıkların karışımlarından oluşan artığın adıdır. Ahır gübresi hem organik madde, hem de geniş mikroorganizma kapsamı ile toprağa çok yönlü yararlar sağlayan bir gübre çeşididir.

Ahır gübresinin toprağın niteliklerine etkisi kısaca şu şekilde özetlenebilir; [B]Toprağın su tutma kapasitesini arttırır. Suyun toprak yüzeyinde bağımsızca akmasına, buharlaşmasına engel olur, zerreleri birbirine yapıştırarak toprağın su ve rüzgâr erozyonuna dayanmasına katkıda bulunur. Toprağın kolay tava gelmesini sağlar, işlenmesini kolaylaştırır. Toprak ısısını bitki gelişmesine uygun duruma getirir. Toprakların reaksiyonu (pH'sı) üzerinde etkili olmaktadır.Toprağa uygulanan ticari azotlu gübreler (bilhassa amonyum nitrat gübresi) sulama ve yağış suları ile kolayca yıkanmaktadır.Buna karşılık ahır gübresi ise, organik artıklardan oluştuğundan, bitkininin ihtiyaç duyduğu bütün elementleri (azot, fosfor, potasyum, kalsiyum, magnezyum ve mikro elementler) içermekte olup, özellikle en önemli bitki besini olan azotun sürekli kaynağını oluşturmaktadır. Bitkiler için ahır gübresindeki fosfor, kimyasal gübrelerdeki fosfora göre çok daha yararlıdır. Özellikle kireçli topraklarda fosfor bitki tarafından yararlanılamaz şekilde tutulmaktadır. Bitkiler kimyasal gübreler şeklinde toprağa verilen fosforun genellikle % 5-30'undan yararlanabilmektedir. Ahır gübresinde bulunan organik fosfor bileşikleri ise toprakta bitki tarafından alınamaz formda tutulmaz .Ahır gübresinin toprakta yavaş yavaş mineralize ( parçalanması)olması sonucu bağımsız şekle dönüşen fosfordan bitkiler kolaylıkla yararlanırlar. Ahır gübresi organik yapısı nedeni ile toprağın havalanmasına olumlu etki yapar. Ahır gübresinin toprakta parçalanması sonucu oluşan karbondioksit ve organik asitler, bitki besin elementlerini bitkiler için yarayışlı şekle sokarlar. Ahır gübresiyle toprağa fazla miktarda mikroorganizma verilir. Böylece, toprakta biyolojik aktivite ve değişimlerin hızı artarak toprağın biyolojik verimliliği artırılmış olur.[/B]

Ahırda yada ahırdan çıkarıldıktan sonra gereken dikkat ve özen gösterilmezse, tarlaya taşınmadan çok önce ahır gübresi değerini büyük ölçüde yitirir. Yöremizde çoğunlukla tarım işletmelerinde gübre ahırın ufak bir penceresinden dışarı atılarak, yağmur ve hava koşullarının etkisinde kalacak şekilde doğrudan açıkta bırakılmaktadır. Hatta gübre yığının çatıdan akan suyun doğrudan etkisi altında kaldığı bile görülmektedir. Ahırdan çıkarılan gübre açıkta ve gevşek yığınlar şeklinde bırakıldığında bitkinin kolayca yararlanabildiği besin elementleri yıkanarak gitmektedir. Bu durum gübre yığınından sızan suyun siyah renginden anlaşılmaktadır. Hava hareketi de (gübre kurudukça) gaz şeklinde amonyak kaybını önemli ölçüde arttırır.

Yataklığın kullanılmasının asıl amacı, ahırda hayvanlar için temiz ve kuru yatacak yer sağlamaktır. Yataklık; idrarın akıp gitmesini önler, gübrenin kullanılmasını kolaylaştırır, bitki besin elementlerini adsorbe (tutarak) ederek yitmelerini önler ve gübrenin bitki besin elementleri (ahır gübresindeki toplam bitki besin maddelerinin yaklaşık yüzde ellisi sıvı dışkı içerisindedir), ile organik madde içeriklerini arttırarak gübre üzerinde olumlu etki yapar. Yataklık olarak kullanılan materyalin azot içeriği düşüktür, yataklık içeren ahır gübresi ihtimar (çürüme) ettirilmeden toprağa verilirse, ürün üzerinde olumsuz etki yapar (taze gübrede karbon / azot oranının yüksek olması bitkide azot noksanlığının ortaya çıkmasına yol açar. İhtimar sonucu gübrenin karbon/azot oranı 20/1 ‘e kadar düşer). Ahır gübresinin ahırdan çıkarılıp tarlaya doğrudan taşınıp toprakla karıştırılması da sakıncalı bir uygulamadır. Yabani bitki tohumları hayvanların sindirim organlarında bozulmadan dışkı içerisinde atılır. Ahır gübresi ihtimar ettirilmeden tarlaya verilirse tarla yabani bitki tohumları ile kirletilmiş olur. Ayrıca gübrede bulunan hastalık etmenleri sorun oluşturabilir. Tarlaya taşınan ahır gübresi öbekler şeklinde ya da toprak yüzeyine serildikten sonra kısa bir süre bırakılacak olursa; kuruma, donma ve rüzgârın etkisi ile önemli düzeyde amonyak kaybı olabileceği gibi gübredeki besin elementleri de yıkanarak yiter. Ahırdan çıkan gübrenin sık sık tarlaya taşınıp toprakla karıştırılması pratik yönden olanaksızdır. Bu durumda olabilecek kaybı en az düzeye indirecek şekilde ahır gübresinin yığın yapılarak ihtimar (çürüme) ettirilmesi gerekir.

Yığın şeklindeki gübrenin uygun biçimde korunabilmesi için;

a) Gübre yığının uygun şekilde sıkıştırılmış olması,
b) Gübre yığının yeterli düzeyde nem içermesi,
c) Gübre yığının hava koşullarından en düzeyde etkilenebileceği bir yerde yapılması,
d) Olanaklar dahilinde yığının bozulmadan saklanması gerekir.

Burada en önemli iki husus şudur: Gübrenin korunmasında birincisi yeterli nemle birlikte havasız koşulların sağlanması, ikincisi ise yıkanmaya sebep olması nedeni ile suyun gübre yığının içerisine sızmasının önlenmesidir. Bu maddeler göz önünde bulundurularak sert bir taban üzerine (genellikle çimentodan yapılanlar tercih edilir) olanaklar elverdiğince çevre koşullarından en az etkilenecek şekilde gübre yığını gerçekleştirilmelidir.

Tarlaya taşınan ahır gübresinin zaman geçirmeden düzenli bir şekilde serilip toprakla karıştırılması gerekir. Genelde, parçalanmanın normal olabilmesi için yeterli havanın bulanabileceği bir derinliğe verilmelidir. Ahır gübresinin toprakla karıştırılması ya da toprak yüzeyine verilmesi yetiştirilen bitkiye, toprağın özelliğine ve gübrenin durumuna bağlıdır. İnce tekstürlü ya da nemli topraklara oranla kumlu geçirgen topraklara gübrenin daha derine verilmesi gerekir. Ahır gübresinin toprağa veriliş yönteminde ve toprağa verilme derinliğinde dikkat edilmesi gereken en önemli husus gübrenin toprakla tamamen örtülmesini sağlamaktır. Örneğin; çayır ve meralara ahır gübresi toprak yüzeyine serilerek verilir. Sebzelerde ise ahır gübresinin toprağa karıştırılması gerekir. Eğer ahır gübresi iyi ihtimar etmemiş kaba ve iri parçalardan oluşmuş ise uygun derinlikte toprak altına verilmesi gerekir.

Kullanılacak ahır gübresi miktarını elde olan ahır gübresi miktarı belirlemektedir. Amaç; olanaklar elverdiğince geniş tarım topraklarına ahır gübresi vermektir. Bu sebeple küçük bir alana fazla miktarda ahır gübresi verme yerine daha geniş bir alana daha az ahır gübresi verilmesi tercih edilmelidir. Organik maddece fakir, hafif tekstürlü ( kumlu) topraklara ağır tekstürlü (killi) topraklara göre daha fazla ahır gübresi verilmelidir. Kültür bitkileri içerisinde çapa bitkileri, tarla bitkileri içerisinde ise çavdar ahır gübresinden en çok yararlanmaktadır.

Netice olarak ahır gübresinin etkisi kimyasal gübreler gibi tek yönlü değildir. Bu gübre bir yandan toprağa bitki için gerekli besin maddelerini sağlarken öte yandan da toprağın yapısını tarım için uygun hale getirmektedir. Ancak, mutlaka uygun koşullarda ihtimar ettirilmiş ahır gübresi kullanılmalıdır. [B]Ahır gübresinin etkisi 3-4 yıl sürmektedir.[/B]Tarım topraklarına ahır gübresi uygulayarak hem toprağın fiziksel, kimyasal ve biyolojik özelliklerini düzeltmiş hem de sürdürülebilir tarım için önemli bir kaynağı doğru bir şekilde kullanmış oluruz.

Şerife UYANÖZ
Ziraat Yük. Müh.