serdar

Mantar Yetiştiriciliği hakkında e-kitap,
[Link Görmek ve Forumumuzdan Yararlanmak İçin Üye Olmasınız. ]

Roa

MANTAR YETİŞTİRİCİLİĞİ

1970 yılından itibaren ülkemizde yapılmaya başlanan mantarcılığın ortalama 34 yıllık bir mazisi vardır. Fakat yapılan araştırmalarda ülkemizdeki mantar işletmelerinin %80’i 1-5 yıllık
tecrübeye sahiptir. Görüldüğü gibi mantarcılık işine soyunan yatırımcılar kısa süre içinde ya işletmeyi bırakıyorlar yada devrediyorlar. Özellikle mantarcılığa niyetlenen yatırımcılar işin en zor kısmı olan kompost yapımından başlayarak mantarcılık yapmaya niyetlenmektedirler. Mantar yetiştiriciliği teknik bilgi isteyen bir iş olduğundan yeterli bilgi ve tecrübe olmadan kompost yapmaya niyetlenmek başarıyı olumsuz yönde
etkilemektedir.

Bir çok yatırımcı iyi niyetle başlanan çalışmalarında merdiven basamağını çıkar gibi değil de en son basamaktan işe başlamaları yanında aceleci ve mantar yetiştiriciliğini basit görme alışkanlığından dolayı bu teşebbüs hüsranla bitmektedir. Bu yanlış, ülke ekonomisine zarar verdiği gibi yeni başlayanlar içinde kötü örnek olmaktadır. Mantarcılık işine yeni başlayan müteşebbisler, öncelikle torbalanmış ve içinde miselleri konulmuş hazır kompost ile işe başlamalıdırlar. Hazır kompost ile mantar üretimi en az 3-6 ay devam etmelidir.

[Link Görmek ve Forumumuzdan Yararlanmak İçin Üye Olmasınız. ]

Roa

Mantarın Özellikleri ve Besin Değeri

Kültür mantarcılığında şapkalı mantar (Agaricus bisporus) en çok yetiştirilen mantar türüdür. Toprak üstünde bulunan beyaz renkli sap ve şapka yenen kısımdır. Mantar insan beslenmesinde önemli bir yere sahiptir.

Mantar %90’a yakın su içerir. İçinde çok az miktarda karbonhidrat ve yağ bulunması nedeniyle 100 g taze mantar yendiği zaman 30-40 kalori vermektedir. Ayrıca kalp ve
damar hastalarına tavsiye edilen yiyeceklerin başında gelmektedir. Mantarda bulunan protein miktarı türe göre değişmekle beraber 100 g mantarda 3-8 g’dır. Mantar proteinin
%70’i hazmolabilir niteliktedir. Ayrıca vücutta bu protein depolanmaz günlük olarak kullanılır. Hayvansal proteinin %30-40 sindirilebilir. Özellikle etle alınan protein fazlası vücutta depolanmaya başlayarak birikir. Protein birikmesi özellikle kalp ve damar hastalıkları olan kişiler için sakıncalıdır.

[Link Görmek ve Forumumuzdan Yararlanmak İçin Üye Olmasınız. ]

Roa

Mantar Yetiştirme Yerleri

Mantar yetiştirilecek odaların nemi, ısısı, ışık ve havalandırması kontrol altına alınabilecek şekilde olmalıdır. Mağaralar, yılın belli mevsimlerinde boş kalan soğuk hava depoları, seralar veya evin kullanılmayan bodrum katlarında mantar yetiştiriciliği yapılabilir. Ancak evin kullanılmayan kısımlarında yapılacak mantar yetiştiriciliği amatörce olup
ekonomik anlamda değeri yoktur. En az üç oda ile işe başlanmalıdır. 1 adet Kuluçka odası + 2 adet üretim odası olmalıdır.

[Link Görmek ve Forumumuzdan Yararlanmak İçin Üye Olmasınız. ]

Roa

Modern Mantar Yetiştirme Yerinin Özellikleri

Yeni işletme yapılırken ve işletme esnasında uzman teknik eleman görüş ve düşünceleri alınmalıdır.

• İşletme; ısı izolasyonuna, havalandırma, ısıtma, soğutma ve nem durumunu ayarlama tekniğine sahip olmalıdır. Bunun için bazı özel alet ve ekipmanlara ihtiyaç vardır;
havalandırma, ekipmanlar, klima, higrometre, termometre, pülverizatör ve zaman saati.

• İşletmenin kurulacağı yerin yol, su, elektrik ve pazara yakınlığı önemlidir. İşletmeye 2 km’den yakın tavukçuluk işletmesi olmamalıdır.

• İşletme dere içi veya tepe üzerinde olmamalıdır

• İşletmenin yakın çevresinde fazla ağaç olmamalı, kompost dışarıda yapılacaksa bu ağaçların yapraklarının kompost üzerine düşmesi engellenmelidir.

• Yerleşim alanın yoğun olduğu yerlerde kompost yapımı sağlık açısından sakıncalı olduğu için gerek mahalle sakinleri ve gerekse denetleme görevi olan kurumlarla bir takım
sorunlar yaşanmaması için mutlaka kompost yapımı şehir dışında olmalıdır.

• İşletme; tarıma elverişli olmayan araziler üzerinde kurulmalıdır. Arsa yada arazi büyüklüğü kurulacak işletmenin kapasitesi ile ilgilidir. 100kg/gün kapasiteli bir işletme için 2-2.5 da alan yeterlidir

[Link Görmek ve Forumumuzdan Yararlanmak İçin Üye Olmasınız. ]

Roa

Yetiştirme Yerlerinde Dikkat Edilmesi Gerekenler

Isı

Mantar miselinin kompostta yayılım devresinde 20-250C ısı olmalıdır. 250C ısının üzerinde miselin gelişimi yavaşlar. 300C’de misel ölür. Örtü toprağı örtüldükten sonra ısının düşürülmesi gerekir. Bu devrede ısı 15-180C arasında olmalıdır. 150C’nin
altında baş bağlama ve gelişmesi yavaş ve verim az olmaktadır.

180C’nin üzerindeki ısıda ise mantar verim ve kalitesinde düşüklük görülmektedir. Isı; küçük işletmelerde soba ve diğer ısı kaynaklarıyla, orta ve büyük işletmelerde özel ısıtma sistemleriyle sağlanabilir. Küçük işletmelerde ısı kaybı için önlemler alınmalı,
büyük işletmelerin yapısı ise ısı kaybını önleyecek nitelikte dış etkilere karşı yalıtılmış olmalıdır.

Nem

Mantar tüm devreler boyunca %70-90 arasında neme ihtiyaç duyar. Ekimden sonra, misel ön gelişme odasında (kuluçka odası) nem oranı fazla olmakta bu devreden sonra nem oranı
azaltılmaktadır.

Işık

Mantar güneş ışığına ihtiyaç duymamaktadır. Eğer ışık alırsa şapkada lekeler oluşur ve kaliteyi bozar.

Havalandırma

Miselin gelişme devresinde havalandırma; sadece yükselen ısı ve nem oranını azaltmak için yapılır. Fakat örtü toprağı örtüldükten sonra baş bağlama ve hasat döneminde havalandırma çok önemlidir. Mantarın gelişme devresinde CO2 miktarının
yükselmesi verimin hızla düşmesine neden olur. Gelişen mantarın mutlaka temiz havaya ihtiyacı vardır.

[Link Görmek ve Forumumuzdan Yararlanmak İçin Üye Olmasınız. ]

Roa

Depo

Özellikle girdi maliyetlerini düşürmek için buğday sapı hasat zamanında alınarak balyalar halinde depoya konmalıdır. Depo büyüklüğü işletme kapasitesine göre yapılmalıdır.

Kompost Platformu

Bu platform depo yanında olmalı ve mutlaka yerleşim alanı dışında olmalıdır. Genel kural 2 ton sap işlenecek ise 150 m2 lik platform yapılmalıdır. Üretim kapasitesine göre ve zamanla
üretimi artırmak istendiğinde platform genişletilmeye uygun olmalıdır. Kompost platformunun zemini toprak seviyesinden 20 cm yüksek olmalı ve zemin betonlanmalıdır. Zemine az meyil vererek kompost yığınından sızan şerbet kanal ve ızgaralar yardımıyla drene edilerek bir çukurda toplanmalıdır. Bu şerbet daha sonra tekrar sap üzerine atılmalıdır. Bu işlemle sapınıslatılması ve fermantasyonu sırasında meydana gelebilecek besin maddesi kayıpları önlenmiş olur.

Platformun yüksekliği 4-4.5 m olmalı ve çatı mutlaka kapatılmalıdır. Platformun yan tarafları en az 50 cm yüksekliğinde duvar örülmelidir. Duvar yüksekliğinin çatıya
kadar olmamasının sebebi fermantasyon sırasında oluşacak amonyak gazının biran önce çıkması sağlanmış olacaktır.

Kompost platformunda sapların aktarılmaları traktöre kepçe takılarak veya özel olarak yapılmış mantar komposttu karıştırma makinesi kullanılır

[Link Görmek ve Forumumuzdan Yararlanmak İçin Üye Olmasınız. ]

Roa

Pastörize (Buhar) Odası

Pastörizasyonun amacı, kompost içerisinde var olan tüm zararlı organizmaları öldürmektir. Bu oda, eğer buharla steril işlemi yapılacaksa ihtiyaç vardır. Odanın yapılmasında mutlak
suretle izolasyon malzemesi kullanılmalı ve uzman kişilerin görüşü alınmalıdır.
Kompost pastörize odasına 16-20 gün süre için alınır. Oda büyüklüğü günlük üretim kapasiteye göre yapılmalıdır. Oda içindeki kompostta buhar verilir ve oda sıcaklığı 12 saat
içerisinde 60oC ye çıkartılmalıdır. Bu sıcaklıkta 12 saat tutulur.

Daha sonra oda sıcaklığı her gün 1o C düşürülerek 6. gün de 54oC ye getirilir. Bunu sağlamak için buharı kontrol altında tutacak termostatlı bir sistem yapılmalıdır. 6. günden sonra buhar verme işlemi kesilir. Odada Kompost 20-24oC ye düşünceye kadar
bekletilir. Pastörize işlemi 7-8 günde tamamlanır.

[Link Görmek ve Forumumuzdan Yararlanmak İçin Üye Olmasınız. ]

Roa

Kuluçka Odası

Misel ekilmiş kompost, odalara yerleştirilmeden önce odalar; %1’lik formaldehit ve % 0.5’lik DDVP ile ilaçlanır ve 24 saat oda kapalı tutulur. Sonra oda havalandırılmalıdır. Gerek
kuluçka odası gerekse üretim odasının iç kısmına üstü formaldehit ve DDVP ile ilaçlanmış paspas yerleştirilir.Üretim esnasında oda da sinek görülürse 100 m3 yetiştirme hacmi için 100 cc’lik DDVP ile ilaçlama yapılmalıdır. Üretim ranza sistemiyle yapılacaksa
kuluçka odasına ihtiyaç yoktur. Fakat bu sistemin sakıncası herhangi bir hastalığın veya zararlının yapmış olduğu zarar hızla yayılma göstereceğinden ekonomik zarar oldukça büyük olacaktır. Ancak torba sistemi ile üretim yapılacaksa kuluçka odasına ihtiyaç vardır. Tüm çalışmalar insan gücüyle olacaktır.

Torbada meydana gelecek hastalık veya zararlı etkileri o torbanın ortamdan uzaklaştırılmasıyla sorunu çözmek mümkündür.Kuluçka odasının gayesi naylon torbalara ekilmiş miselin gelişmesi için yapılmış bir odadır. Torbalar yaklaşık 17-20 gün bu
odada kalır. Bu süre zarfında misel tüm torbayı sarar.

Kuluçka odasının genelde havalandırmaya ihtiyacı yoktur. Oda nem oranı %70-90 arasında olmalıdır. Bu nem oranını duvar ve zemini sık sık sulayarak sağlanabilir. Fakat misel ekiminde kompost nemi %60-70 in üzerinde ise zaman zaman havalandırmaya ihtiyaç vardır. Kompost nem oranı %100’e çıkar ise kuluçka odasında hoşa gitmeyen bir koku meydana gelir. Bu odada da havalandırma tertibatı olmasında fayda vardır.
Oda ısısı 20-24oC civarında tutulursa misel gelişimi 15-18 günde tamamlanır. Torba içi ısısı oda ısısından 2-3oC daha yüksek olacağından oda ısısı verilen aralıklarda tutulmalıdır. Kuluçka odasındaki torbaların gelişmesi homojen olmaz. Çünkü üst katlardaki raflarda 2-3oC daha yüksek ısı olacağından bu katlarda misel gelişimi daha hızlı olur.

[Link Görmek ve Forumumuzdan Yararlanmak İçin Üye Olmasınız. ]

Roa

Yetiştirme (Üretim) Odaları

Kuluçka odasından çıkartılan torbalar yetiştirme odalarına alınır. Torbalar üretim odasına konulduktan sonra dikkat edilmesi geren en önemli husus; nem, ısı ve havalandırmadır. Oda
girişinde ilaçlı paspas bulundurulması gerekir.

Örtü toprağı örtüldükten sonra oda sıcaklığı 15-18oC arasında bulundurulmalı ve nem oranı %80-85 olmalıdır (Şekil 3 ve 4). Oda havalandırmasını zaman saatine bağlanarak yapılması uygun olur. Mantar çıkışı (hasat) başlamadan önce 15-20 dk/saat
temiz hava verilmesi yeterlidir. Hasat başladıktan sonra temiz hava süresi artırılmalıdır. Sulama işlemi mantar çıkışı başlayıncaya kadar 2-3 günde bir pülverize olarak yapılmalıdır.
Üretim odasının 8. gününde % 1’lik formalin ve % 0.1’lik DDVP ile ilaçlanması yapılır. İlaçlanan oda 24 saat kapalı tutulup daha sonra havalandırmalar açılarak odanın havalanması sağlanır. 15. günden itibaren kompost üzerinde nohut büyüklüğünde
başçıklar ve 20. günde hasat başlar.

[Link Görmek ve Forumumuzdan Yararlanmak İçin Üye Olmasınız. ]